Stamcellen: kan het brein zichzelf repareren?

De groene Amsterdammer interviewde professor Elly Hol van het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen over de mogelijkheden die stamcellen ons bieden. Ook voor de 250.000 mensen met dementie in Nederland lijken deze cellen veel te kunnen betekenen. Alzheimer Nederland geeft u graag een overzicht van de belangrijkste inzichten uit het artikel.

Reparatie van het brein
Organen en weefsels zoals lever, darmen en huid kunnen zichzelf repareren. Ze bevatten stamcellen die de oude kapotte cellen kunnen vervangen. De hersenen lijken echter de uitzondering op de regel. Schade in ons brein is eigenlijk altijd permanent. Lange tijd werd daarom gedacht dat de hersenen geen stamcellen bevatten om schade te repareren. In 1998 werd echter ontdekt dat er bij mensen wel degelijk nieuwe zenuwcellen worden geproduceerd.

Lichaamseigen stamcellen
Professor Elly Hol geeft in het artikel aan dat ze hoopt dat ze in de nabije toekomst lichaamseigen cellen kan stimuleren om schade in de hersenen te repareren. Onderzoek bij dieren laat zien dat dit mogelijk moet zijn. Zo is aangetoond dat bepaalde cellen, de zogenaamde astrocyten, zich bij schade kunnen omvormen tot stamcellen. Astrocyten zijn steuncellen in de hersenen die tussen de zenuwcellen en de bloedvaten liggen. Omdat zenuwcellen altijd zijn omgeven door astrocyten, zijn deze cellen altijd op de juiste plaats om schade te herstellen. Astrocyten zijn daarom erg interessant voor onderzoek naar reparatie van de hersenen.

Lange weg te gaan
Hoewel de mogelijkheden van stamcellen groot lijken zijn we nog niet zover dat we er gebruik van kunnen maken. Uit de eerste testen met donorstamcellen is geen effect gevonden en bovendien kan dit leiden tot afstotingsreacties of de vorming van een tumor. Daarnaast zijn deze stamcellen afkomstig van foetale hersenen of embryonale stamcellen, wat ook ethisch de nodige vragen oproept.

Lees het volledige artikel uit de groene Amsterdammer.

Reactie van Alzheimer Nederland
Het onderzoek naar stamcellen is belangrijk en hoopvol. Het lijkt er echter niet op dat stamcellen op korte termijn dementie kunnen genezen. Daarvoor spelen er bij veel vormen van dementie teveel processen die nieuwe en bestaande zenuwcellen aantasten. Wanneer we in staat zijn om de schadelijke processen die tot dementie leiden te stoppen, dan kan stamceltherapie in theorie een belangrijke bijdrage leveren aan het herstel van (een deel van) de schade.

Alzheimer Nederland is de grootste charitatieve financier van onderzoek naar dementie in Nederland. Dit jaar kunnen onderzoekers aanvragen indienen voor onderzoek naar de werkingsmechanismen van dementie. Een beter begrip van de werkingsmechanismen van dementie is een belangrijke stap op weg naar medicijnen die dementie kunnen vertragen, voorkomen of genezen. Lees meer over ons onderzoek op onze onderzoekspagina.

Terug naar Actueel