Praktische tips voor omgaan met dementie

Dementie heeft een grote invloed op het leven van mensen met dementie en hun naasten. Iemand met dementie wordt naarmate het ziekteproces vordert steeds afhankelijker van zijn of haar omgeving. Ook voor mantelzorgers is het proces ingrijpend, omdat ze te maken krijgen met een continu proces van verlies en veranderende zorgtaken. We geven u een aantal praktische tips voor omgaan met dementie.

Sluit aan bij de veranderende beleving
Het wordt voor iemand met dementie steeds onduidelijker wat 'het eigen leven' precies betekent. Hij (waar hij staat, lees ook zij) lijkt in een andere wereld te leven. Door aan te sluiten bij de belevingswereld laat u de persoon met dementie in zijn waarde en komt hij zoveel mogelijk tot zijn recht. Dit kan door het bieden van herkenning, veiligheid, vertrouwdheid en geborgenheid. In zijn woonomgeving, maar ook door het begrijpen van zijn gedrag en uitingen vanuit zijn levensgeschiedenis.

Zorg voor een vaste dagindeling
De wereld van iemand met dementie is onoverzichtelijk en onzeker. Het eigen geheugen is niet meer te vertrouwen. Structuur in de dag geeft houvast. Op dezelfde tijd opstaan en op een vaste tijd eten kunnen helpen om de dag door te komen. Eventueel kunt u gebruik maken van een planbord waarop de tijden en activiteiten staan vermeld (bijvoorbeeld om 8:00 uur opstaan en om 15:00 uur boodschappen doen).

Regelmatig rusten
Het is erg vermoeiend om te leven met dementie. De hersenen zijn de hele dag door bezig om de beperkingen te omzeilen en de binnenkomende informatie zo goed mogelijk een plaats te geven. Dat put uit. Het is dan ook belangrijk om gedurende de dag momenten van rust in te bouwen. Doe niet te veel dingen op één dag. Plan na een drukke dag een paar rustige dagen in.

Prikkel de zintuigen
Informatie nemen we op via het gehoor, het gezicht, de reuk, de smaak en de tast. Bij iemand met dementie is er een grotere kans dat informatie aankomt als meer zintuigen tegelijk worden geprikkeld. De woorden ´we gaan aan tafel' zeggen iemand met dementie veel meer als hij ook de gedekte tafel ziet en het eten ruikt. Horen, zien en ruiken worden dan tegelijk aangesproken.

Ondersteun het gevoel voor tijd
Iemand met dementie verliest het gevoel voor tijd. Help hem met een duidelijke kalender en een klok met dag- en datumaanduiding, die u een vaste, goed zichtbare plaats in huis geeft. Toch blijft het voor hem moeilijk te bepalen hoeveel tijd er verstreken is. Hij denkt bijvoorbeeld dat u de hele middag weg was, terwijl u in een half uur heen en weer naar de supermarkt bent geweest.

Blijf regelmatig bewegen
Het klinkt tegenstrijdig, maar bewegen geeft vaak rust. Mensen met dementie moeten leven met een beschadigd brein. Hun hoofd voelt dan ook vaak aan alsof ze net een hectische dag op het werk achter de rug hebben. Een flinke wandeling door de natuur of een stukje hardlopen of fietsen helpt om het hoofd leeg te maken. Iedere dag een half uur stevig bewegen wordt ook aangeraden door onderzoekers. Onder 'stevig bewegen' verstaan we een inspanning waar u van gaat zweten.

Toon begrip en geef troost
Als iemand niet begrijpt wat er met hem gebeurt, kan dat ook angst oproepen. Hij voelt zich verloren in een voor hem vreemde omgeving. Soms zeggen mensen dat ze niet meer willen leven. Het is zaak hierop bedacht te zijn. Angsten en depressies zijn niet weg te praten door over iets anders te beginnen. Praat erover. Als praten niet meer gaat, probeer dan zijn gevoel te begrijpen en hem te troosten.

Voorkom een gevoel van falen
Niemand wordt graag op zijn tekortkomingen gewezen. Ook mensen met dementie niet. Vraag iemand met dementie daarom niet te veel. En als u iemand een fout ziet maken, confronteer hem er dan niet mee. Herstel fouten of vergissingen zo onopvallend mogelijk. Ook afleiden wil soms helpen. Pas de moeilijkheidsgraad van activiteiten en spelletjes aan. Gezelligheid en samen bezig zijn staan voorop.

Pas de communicatie aan
In gesprek met iemand met dementie is het belangrijk om rekening te houden met de beperkingen. Zorg dat u de aandacht hebt voordat u iets zegt. Ga in zijn gezichtsveld staan. Gebruik korte zinnen met één vraag of één mededeling per zin. Controleer desnoods of hij u gehoord en begrepen heeft. Ga er niet te snel vanuit dat hij toch niet snapt wat u bedoelt, maar geef hem de tijd om uw vraag of mededeling te verwerken.

Zoek passende activiteiten
Voor iemand die dementeert wordt het moeilijker om activiteiten te beginnen, er aan deel te nemen en deze af te maken. Door samen activiteiten uit te zoeken die passen bij wat de patiënt kan en wil doen, helpt u zijn leven meer kleur te geven. Vroegere hobby's kunnen met de nodige aanpassingen vaak nog prima worden beoefend.  Luisteren naar muziek vinden veel mensen niet alleen aangenaam, maar ook rustgevend. En natuurlijk is er ontspanning door inspanning: lekker een eind wandelen of fietsen, zwemmen, een partijtje tennis of een ronde op de golfbaan verzet de zinnen.

Meer tips:

• Stel minder eisen en bied hulp op een onopvallende manier, zonder aandringen.
• Neem meer tijd om uit te leggen wat er precies gebeurt. Doe dit stap voor stap.
• Voorkom situaties waarin u haast hebt of ongeduldig bent zoveel mogelijk. Haast of ongeduld slaat vaak over op iemand met dementie.
• Leg anderen uit dat de persoon met dementie hen misschien niet herkent en dat hij door harde stemmen en plotselinge bewegingen overstuur kan raken.

Meer weten?
Meer informatie over dit onderwerp vindt u in de brochure 'Omgaan met dementie', die u tot 15 mei kunt bestellen in onze webwinkel op www.alzheimer-nederland.nl. Vanaf 15 mei wordt de titel van deze brochure 'Leven met dementie'.

Terug naar Actueel