Verschijnselen van dementie

Het meest kenmerkend aan dementie zijn de geheugenstoornissen die steeds ernstiger worden. Ook krijgen veel mensen met dementie te maken met veranderd gedrag en veranderingen in karakter. De verschijnselen van dementie verschillen echter per persoon en per ziekte.

Dementie begint vaak met geheugenklachten. Deze zijn vele malen ernstiger dan bij 'normale' vergeetachtigheid. De informatie verdwijnt langzaam maar zeker uit het geheugen of is niet meer toegankelijk. Daardoor verdwaalt iemand in een bekende omgeving en vergeet hij essentiële dingen, bijvoorbeeld hoe je een boterham moet smeren. Dagelijkse handelingen zijn voor hem al gauw te moeilijk.

Andere symptomen
Dementie is meer dan alleen geheugenstoornissen. Iemand met dementie heeft ook te maken met één of meerdere van de volgende ziekteverschijnselen:

• afasie (woord of schrift niet meer goed kunnen begrijpen of zich erin uitdrukken)
• apraxie (doelbewuste handelingen niet meer kunnen uitvoeren)
• agnosie (objecten niet meer herkennen)
• stoornis in uitvoerende functies (logische gevolgtrekkingen niet meer kunnen maken)

Men spreekt alleen van dementie als zowel de geheugenklachten als een of meerdere van bovenstaande ziekteverschijnselen dusdanig ernstig zijn, dat ze het dagelijks leven sterk beïnvloeden.

'Ze deed koffie in de waterkoker en thee in het koffieapparaat.' Lees het interview met mantelzorger Map Dinkeloo

Onrustig
In een later stadium krijgen mensen met dementie ook vaak te maken met gedragsproblemen en veranderingen in karakter. Zo kan iemand onrustig zijn. Hij trommelt met de vingers, schuifelt met de voeten, schuift laden open en dicht, of ijsbeert door het huis. Ook kan iemand met dementie op verschillende momenten prikkelbaar of geïrriteerd zijn.

Ontremd
Impulsief en ontremd gedrag zijn ook bekende gedragsproblemen. Iemand met dementie kan persoonlijke informatie aan een volslagen onbekende op straat vertellen of op luide toon door gesprekken heen praten. Hij kan ongepast seksueel gedrag vertonen. Het ontgaat hem dat zijn houding niet gepast is in een bepaalde situatie.

Stemmingsproblemen
Ongeveer 85 procent van mensen met dementie krijgt te maken met stemmingsproblemen: depressie, angst en apathie. Apathie is lusteloosheid, onverschilligheid en het verlies van initiatief. Hij is minder geïnteresseerd in de wereld om hem heen, heeft vaak geen zin om iets te ondernemen en heeft afgevlakte emoties. Iemand die last heeft van angsten of kampt met depressie is vaak somber, pessimistisch en is bang om de deur uit te gaan. Als iemand angstig is of in paniek raakt, kan hij reageren met agressief gedrag omdat hij zich niet meer op een gewone manier kan uiten.

Psychotische problemen
Veel mensen met dementie krijgen psychotische problemen, zoals wanen en hallucinaties. Deze komen vooral bij Lewy Body dementie voor.

Symptomen bij dementie op jongere leeftijd
Het ziekteproces bij mensen met dementie op jongere leeftijd gaat meestal sneller. De symptomen zijn hetzelfde, hoewel geheugenklachten vaak een minder prominente rol spelen. Daarnaast maakt de levensfase natuurlijk een groot verschil. Zaken als werk, jonge of thuiswonende kinderen, hobby's en sport spelen een prominente rol in het leven van zowel patiënt, partner en naaste omgeving. Ook beseffen mensen met dementie op jonge leeftijd vaak beter dat ze ziek zijn. Dit maakt niet alleen de ziekte ingrijpender, het bemoeilijkt ook de diagnose, behandeling en verzorging.