Financiële hulp en ondersteuning

Vanuit de gemeente is geregeld dat mensen met dementie de steun en hulp kunnen krijgen die ze nodig hebben. Deze zorg kan men zelf inkopen of dit laten regelen door de gemeente.

Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning)
In de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) staat dat iedereen moet kunnen meedoen in de maatschappij. De gemeente moet voorzieningen en ondersteuning geven aan wie dat nodig heeft, bijvoorbeeld een rolstoel, traplift, hulp bij het huishouden en maaltijdverzorging.

Mantelzorgers kunnen met een persoonsgebonden budget (pgb) zelf zorg en begeleiding inkopen. Ook kan de gemeente de inkoop voor zorg en begeleiding regelen. Dit noemt men 'zorg in natura'.

Voor meer informatie over de Wmo kunt u contact opnemen met het Wmo-loket in uw gemeente. Voor vragen over het persoonsgebonden budget (pgb) kunt u ook terecht op www.pgb.nl.

AWBZ-zorg
Indien mensen met dementie verpleging of hulp nodig hebben kan er ook aanspraak gemaakt worden op AWBZ-zorg. Dit is zorg die wordt betaald via de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. Hiervoor is elke inwoner van Nederland verzekerd. Om deze zorg te krijgen is wordt een indicatie gesteld door het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Dit is een besluit waarin staat welke zorg u nodig heeft en hoeveel.

Er worden 5 soorten zorg onderscheiden:

• Persoonlijke verzorging
  zoals hulp bij het douchen, aankleden, scheren, het innemen van medicijnen en naar het toilet gaan
• Verpleging
  medische hulp, zoals wondverzorging en injecties, of hulp bij zelf leren injecteren
• Begeleiding:
  hulp bij het organiseren van praktische zaken in uw dagelijks leven
• Verblijf in een instelling
  zoals in een verpleeg- of verzorgingshuis
• Behandeling
  het herstel of de verbetering van een aandoening (bijvoorbeeld opnieuw leren lopen na een hersenbloeding), of de verbetering van vaardigheden of gedrag (bijvoorbeeld leren omgaan met woedeaanvallen)

Voor meer informatie over AWBZ-zorg en het CIZ kunt u terecht op www.ciz.nl.
 

Onderbewindstelling

Het beschermen van de belangen van de persoon met dementie op het gebied van financiën en vermogen is mogelijk door onderbewindstelling.

Bij een onderbewindstelling, ofwel een beschermingsbewind, is er een vertegenwoordiger (bewindvoerder) die de financiële zaken voor de persoon met dementie regelt en het (toekomstige) vermogen beheert. Redenen voor een onderbewindstelling zijn vaak opname in een verpleeghuis, het niet meer kunnen zetten van een gelijkende handtekening, de verkoop van het huis of een erfenis die ter beschikking van de dementerende is gekomen. Als de zaken tijdig worden geregeld kan de persoon met dementie zelf aangeven wie de aangewezen persoon is of personen zijn aan wie hij de belangen het meeste toevertrouwt. Aankopen door de persoon die onder bewind staat kunnen echter niet zondermeer ongedaan gemaakt worden door de bewindvoerder.

De bewindvoerder
Ieder meerderjarig persoon, bijvoorbeeld de partner of een familielid van degene met dementie, kan bewindvoerder zijn. Het is ook mogelijk met twee personen het bewind te voeren. Ook een rechtspersoon, zoals een organisatie voor bewindvoering, kan tot bewindvoerder worden benoemd.

Taken van de bewindvoerder
De  bewindvoerder behartigt belangen over goederen, bezittingen en financiën van de betrokkene. Binnen enkele weken na de benoeming stuurt de bewindvoerder een overzicht van de goederen en financiën plus bankrekeningen die onder het bewind vallen naar de kantonrechter. Ook houdt hij de boekhouding bij. Als de persoon met dementie geen eigen rekening heeft, dan opent de bewindvoerder die, zodat daar de inkomsten en uitgaven over kunnen lopen. Daarnaast moet er jaarlijks verantwoording worden afgelegd aan de kantonrechter. Daar waar het gaat om een partner, zal indien men gehuwd is in gemeenschap van goederen ook het deel van de niet dementerende onder het bewind komen. Er kan wel worden verzocht aan de kantonrechter om dit deel niet onder het bewind te stellen.

Hoe wordt u bewindvoerder?
De aanvraag voor onderbewindstelling dient de betrokkene, diens partner of naaste familie in bij de kantonrechter in de regio waar de persoon met dementie woonachtig is. Daarop kan aangegeven worden dat u, eventueel samen met iemand anders, bewindvoerder van deze persoon wilt worden. U kunt ook aangeven dat u voorkeur heeft voor een professionele bewindvoerder. De kantonrechter toetst de aanvraag tijdens een onderhoud met de persoon met dementie en benoemt de bewindvoerder. Op www.rijksoverheid.nl vindt u meer informatie en een verwijzing naar formulieren voor het aanvragen of wijzigen van onderbewindstelling.

Vergoeding
De bewindvoerder kan een vergoeding krijgen voor de gemaakte kosten en een beloning voor de werkzaamheden. De kantonrechter bepaalt de hoogte van de vergoeding.

Lees meer over onderbewindstelling in de brochure Dementie en rechtsbescherming. Deze brochure is te verkrijgen in de webwinkel.

Mentorschap

Bij mentorschap is er een vertegenwoordiger (mentor) die samen met of voor de persoon met dementie beslissingen neemt op het gebied van verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding.

Als iemand niet meer voor zijn eigen belangen betreffende de nodige zorg kan opkomen, kan de kantonrechter een mentorschap instellen. Bij mentorschap gaat het dus niet over geld of goederen. De mentor neemt, zoveel mogelijk in overleg met de betrokkene, de beslissing.

De mentor
Ieder meerderjarig persoon, bijvoorbeeld de partner of een familielid, kan mentor zijn. Het is ook mogelijk het mentorschap met twee personen uit te voeren. Daarnaast kan een vrijwillige mentor via de regionale stichting mentorschap of een professionele mentor worden benoemd.

Taken van de mentor
De mentor behartigt de belangen van de betrokkene op het gebied van verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding. Hij voert gesprekken met de hulpverleners en maakt afspraken namens de betrokkene als deze dat zelf niet meer kan. Zoveel mogelijk betrekt hij de betrokkene bij de beslissingen. Om in de geest van de betrokkene te kunnen handelen, is het belangrijk dat hij de betrokkene goed kent of leert kennen.

Hoe wordt u mentor?
De aanvraag voor mentorschap kan de betrokkene zelf, diens partner, naaste familie, bewindvoerder, curator of de instelling waar de betrokkene woont, indienen bij de kantonrechter. Ook voor iemand met dementie die (nog) thuis woont, kan een mentor worden benoemd. De kantonrechter benoemt de mentor. Op www.rijksoverheid.nl vindt u meer informatie en een verwijzing naar formulieren voor het aanvragen of wijzigen van mentorschap.

Vergoeding
De mentor kan een vergoeding krijgen voor de gemaakte kosten en een beloning voor de werkzaamheden. De kantonrechter bepaalt de hoogte van de vergoeding.

Lees meer over mentorschap in de brochure Dementie en rechtsbescherming. Deze brochure is te verkrijgen in de webwinkel.

Curatele

Bij curatele is er een vertegenwoordiger (curator) die samen met of voor de dementerende beslissingen neemt, zowel op financieel als niet-financieel gebied.

Curatele is de meest ingrijpende beschermingsmaatregel en heeft betrekking op de belangen van de dementerende op financieel én niet-financieel gebied. Het bijzondere aan curatele is dat met deze beschermingsmaatregel een aankoop achteraf ongedaan gemaakt kan worden. Curatele is een behoorlijk zwaar middel. De persoon verliest zijn volledige handelingsbekwaamheid. Hij mag dan geen enkele rechtshandeling meer verrichten zonder toestemming van de curator.

De curator
Ieder meerderjarig persoon, bijvoorbeeld de partner of een familielid, kan curator zijn. Daarnaast kan ook een professionele curator worden inschakelen. Een rechtspersoon kan geen curator zijn.

De taken van de curator
Een curator heeft  op niet-financieel gebied dezelfde taken als de mentor. De taken op financieel gebied gaan verder dan bewindvoering. De persoon die onder curatele is gesteld, is met deze maatregel handelingsonbekwaam geworden en kan zonder toestemming en soms die van de kantonrechter geen overeenkomsten afsluiten. De curator stuurt binnen enkele weken na de uitspraak van de kantonrechter een overzicht van de goederen die onder de curatele vallen naar de kantonrechter. Ook houdt hij de boekhouding bij. Als de betrokkene geen eigen rekening heeft dan opent de curator die, zodat daar de inkomsten en uitgaven over kunt laten lopen. Jaarlijks moet er verantwoording worden afgelegd aan de kantonrechter.

Hoe wordt u curator?
De aanvraag voor curatele dient de betrokkene zelf, diens partner, naaste familie, voogd of officier van justitie in bij de kantonrechter. U kunt daarbij aangeven dat u, eventueel samen met iemand anders, curator van deze persoon wilt worden. U kunt ook aangeven dat u voorkeur heeft voor een professionele curator. De kantonrechter benoemt de curator. Op www.rijksoverheid.nl vindt u meer informatie en een verwijzing naar formulieren voor het aanvragen of wijzigen van curatele.

Vergoeding
De curator kan een vergoeding krijgen voor de gemaakte kosten en een beloning voor de werkzaamheden. De hoogte van de beloning is in beginsel 5% van de netto-opbrengst van het vermogen. In de praktijk wordt vaak een standaardvergoeding gehanteerd.

Lees meer over curatele in de brochure Dementie en rechtsbescherming. Deze brochure is te verkrijgen in de webwinkel.

Autorijden en dementie

De diagnose dementie maakt iemand in principe onbevoegd tot het besturen van een auto of ander motorvoertuig. Mensen met een diagnose 'zeer lichte' of 'lichte' dementie mogen echter in bepaalde gevallen hun rijbewijs behouden.

Onbevoegd
Iemand met dementie is in principe onbevoegd tot het besturen van een motorvoertuig. De verzekering kan in verband met die onbevoegdheid besluiten niet uit te keren in geval van schade. Mensen met een diagnose 'zeer lichte' of 'lichte' dementie mogen echter in bepaalde gevallen hun rijbewijs behouden.

Rijtest
Een voorwaarde is dat een rijtest bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) goed wordt doorstaan. Ook kan het CBR u doorverwijzen voor specialistisch medisch onderzoek (bijvoorbeeld naar een neuroloog of psychiater). De kosten voor een onderzoek naar de rijvaardigheid zijn voor eigen rekening. Deze kosten kunnen, indien medisch specialistisch onderzoek nodig is, oplopen tot 250 euro. Daarnaast is het raadzaam vooraf contact op te nemen met uw verzekeringsmaatschappij.

Termijn
De geschiktheidstermijn is één jaar. In uitzonderingsgevallen is de termijn langer, echter nooit meer dan drie jaar. Overigens mogen mensen met dementie gebruik maken van een fiets met hulpmotor, een scootmobiel en een brommobiel (45 km/uur autootje).

Lees in ons informatief meer over autorijden en dementie.

Opname in een verpleeghuis

Bij een aanvraag voor opname in een psychogeriatrisch verpleeghuis moet worden vastgesteld of de betrokkene bezwaar heeft tegen opname.

Vrijwillige opname
Slechts zelden zal een dementerende onomwonden en met voldoende kennis kunnen aangeven dat hij bereid is zich te laten opnemen. Als een vrijwillig opgenomen bewoner na verloop van tijd van gedachten verandert en bezwaar maakt tegen het verblijf in de instelling, moet naar een alternatieve mogelijkheid worden gezocht of zal het verblijf alsnog moeten worden omgezet in een onvrijwillig verblijf.

Geen bereidheid, geen bezwaar
Veel mensen met dementie overzien hun situatie niet meer goed of begrijpen de vragen van het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg) over een opname niet. Zij geven geen blijk van bereidheid tot opname, maar verzetten zich er ook niet tegen. Het CIZ beperkt zich in haar beoordeling dan tot de noodzaak tot opname. Als dat het geval is, krijgt iemand een BOPZ-indicatie (Wet Bijzondere Opname Psychiatrische Ziekenhuizen).

Onvrijwillige opname
Als een dementerende beslist niet naar een verpleeghuis wil terwijl opname noodzakelijk is, kan een familielid, de huisarts of de instelling GGZ/RIAGG de rechter een machtiging vragen. Bij acuut gevaar voor de patiënt of anderen kan de burgemeester een Inbewaringstelling afgeven, waarmee de dementerende binnen 24 uur moet worden opgenomen.

Lees meer in de brochure Als opname in zicht komt. Deze brochure is te verkrijgen in de webwinkel.

Geld en recht

Dementie brengt veel problemen met zich mee. Niet alleen is de verzorging van iemand met dementie zwaar. Er kunnen ook juridische en financiële problemen bij komen kijken. Zorg dat u het tijdig en goed regelt.

Bij dementie gaat het verstandelijk functioneren achteruit. Daardoor gaan naast het geheugen ook vaardigheden als rekenen, lezen en omgaan met geld verloren. Een ander gevolg van dementie is dat iemand situaties niet meer goed kan overzien en beoordelen. Het nemen van beslissingen en opkomen voor de eigen belangen wordt dan moeilijker.

Wilsbekwaamheid
Iemand is wilsbekwaam als hij in staat is op een bepaald moment de gevolgen van een bepaalde handeling, situatie of besluitvorming te overzien. Aangezien iemand door de dementie beetje bij beetje het vermogen verliest om zelf beslissingen te maken of zich gevolgen van keuzes voor te stellen, moet op ieder moment en voor iedere situatie gekeken worden naar de wilsbekwaamheid van de betreffende persoon. Zo kan iemand niet meer in staat zijn om zijn testament te wijzigen of te beslissen om in een verpleeghuis te gaan wonen, maar wel kan bepalen wat hij die avond wil eten. De wilsbekwaamheid kan worden beoordeeld door een arts, notaris en (kanton)rechter.

Onverantwoorde aankopen
Mensen met dementie kunnen vaak nog pinnen, internetbankieren en allerlei transacties verrichten. Door het verminderde beoordelingsvermogen of ontremd gedrag kan iemand echter veel (onverantwoorde) aankopen doen. Dit kan variëren van het kopen van snoep en sigaretten tot het kopen van een ander huis of een dure auto. Een gevolg hier van kan zijn dat Iemand zichzelf in de schulden werkt en failliet gaat met alle nare consequenties van dien. Vertegenwoordiging kan hiertegen beschermen.

Vertegenwoordiging
Het is verstandig tijdig op papier vast te leggen wie de persoon met dementie kan vertegenwoordigen en welke wensen er zijn ten aanzien van levenseinde, en verkoop van bijvoorbeeld het huis. Indien dit niet is vastgelegd ligt de vertegenwoordiging bij de partner. Als dit niet mogelijk blijkt, kan het gevraagd worden aan een ouder, kind of broer/zus. De vertegenwoordiger dient beslissingen te nemen die in het belang van de dementerende zijn. Belangrijk is dat de bescherming zo goed mogelijk aansluit bij de individuele situatie. Ook door de rechter is het mogelijk beschermingsmaatregelen in te stellen, namelijk mentorschap (de zorg), beschermingsbewind (het vermogen) en curatele (zowel financieel als niet-financieel) .

Lees meer in de brochure Dementie en rechtsbescherming. Deze brochure is te verkrijgen in de webwinkel.