Naar het overzicht

Dagelijkse verzorging

De dagelijkse verzorging van iemand met dementie kan vragen oproepen, bijvoorbeeld over wassen en baden en eten en drinken.

Wassen en baden zijn intieme handelingen. Een wasbeurt zorgt bij mensen met dementie vaak voor onrust en angst. Sluit daarom zoveel mogelijk aan bij de gewoontes van de patiënt. De keuze voor een bad of douche bijvoorbeeld. Sommige mensen vinden het fijner in een warm bad te liggen dan een straal op hun hoofd te voelen. Anderen durven niet in een bad te stappen en zitten liever op een stoel onder de douche. Weer anderen weigeren onder de douche of in bad te gaan, maar stappen probleemloos in een ouderwetse tobbe. Het is belangrijk dat de persoon met dementie zich zo lang mogelijk zelfstandig blijft wassen.

Eten kan na verloop van tijd problemen opleveren. Als de tafelmanieren afnemen door onhandigheid, kan het helpen om gerechten kleingesneden op te dienen. Een voor een de gerechten serveren, kan verwarring voor de persoon met dementie voorkomen. Hij hoeft zo geen volgorde te kiezen en kan zich concentreren op wat hij eet. Let er op dat hij goed kauwt.

Lees meer over dagelijkse verzorging in de brochure Omgaan met dementie. Deze is te verkrijgen in de webwinkel.

Lichamelijke problemen

Naast geheugenklachten en gedragsproblemen, krijgt iemand met dementie vaak ook lichamelijke problemen zoals incontinentie. Bewegen wordt voor iemand met dementie vaak steeds lastiger. Lang en stil in een stoel zitten of op bed liggen kan doorliggen tot gevolg hebben.

Doorliggen
Doorliggen, of decubitus, is een probleem dat vaak optreedt bij patiënten in een vergevorderd stadium van dementie. Vooral oudere mensen die weinig bewegen, zijn hier gevoelig voor. Het is voor ernstig dementerende mensen moeilijk om duidelijk te maken dat ze ergens last van hebben. Als u het doorliggen in een vroeg stadium opmerkt, is het gemakkelijk te behandelen. Ook kunt u diverse voorzorgsmaatregelen nemen. Lees het Informatief 'doorliggen' voor meer informatie, tips en hulpmiddelen.

Incontinentie
Incontinentie betekent dat iemand zijn urine of ontlasting niet kan ophouden. Naast lichamelijke oorzaken leidt dementie ook tot specifieke problemen. Iemand met dementie vergeet naar het toilet te gaan, weet niet waar het toilet is, of denkt dat de plantenbak een toilet is. Incontinentie kan vernederend zijn en kan iemand van streek maken. Voor de verzorger is het zwaar. Er zijn echter manieren om de situatie voor alle betrokkenen te verbeteren. Lees het Informatief 'incontinentie' voor meer informatie, tips en hulpmiddelen.

Lichamelijke oorzaken
Incontinentie kan doorlopend of slechts af en toe voorkomen. Niet zelden heeft incontinentie een lichamelijke oorzaak die verholpen kan worden. Neem daarom eerst contact op met de huisarts. Incontinentie kan worden veroorzaakt door een blaasontsteking of urineweginfectie, problemen met de prostaatklier, bijwerkingen van medicijnen, verstopping van het darmstelsel.

Lees meer over lichamelijke problemen bij dementie in de brochure Omgaan met dementie. Deze is te bestellen in de webwinkel.

De zorg van de mantelzorger

Mantelzorgers hebben een zware taak. De zorg voor een naaste wordt meestal als vanzelfsprekend gezien en komt vaak neer op één persoon. Om niet overbelast te raken of te vereenzamen moet de mantelzorger zichzelf behoeden voor emotionele en lichamelijke overbelasting.

Overbelasting
Het is belangrijk dat er mensen zijn die de gezondheid van de mantelzorger in de gaten houden, want overbelasting van een mantelzorger ontstaat vaak sluipend. Dit kunnen vrienden en familie zijn, die de mantelzorger goed kennen. Of een professional met ervaring in dementiezorg en problemen snel kan signaleren. Bekijk de tips tegen overbelasting.
en de tips bij eenzaamheid.

Zorgrelatie
De relatie tussen de dementerende en partner verandert. Het zal van een gelijkwaardig verhouding veranderen in een zorgrelatie. Na verloop van tijd moet de omgeving geleidelijk aan de regie overnemen van de persoon met dementie. Dit kan beangstigend zijn voor zowel de persoon met dementie als de omgeving. Om isolatie en uitputting te voorkomen is hulp van buiten en een goed gesprek met iemand die luistert van belang. Met elkaar hierover kan helpen.

Schuldgevoelens
Iemand die een dementerende verzorgt, kampt vaak met schuldgevoelens. Deze zijn zelden terecht en maken de zorg nog zwaarder. Het kan een machteloos gevoel zijn dat de naaste met dementie langzaam achteruit gaat en steeds meer moeite krijgt alles te begrijpen.

Hulp zoeken
Als u het gevoel heeft dat de zorg voor een ander te zwaar wordt is het erg belangrijk om zo snel mogelijk hulp te zoeken. Een goede eerste stap is bijvoorbeeld een bezoek aan de huisarts of een gesprek bij de afdeling Ouderen van het GGz.

Ook kunt u bij uw zorgverzekeraar navraag doen over de zorg die u nodig heeft. Op de website www.regelhulp.nl vindt u een overzicht van zorg, hulp en financiële steun.

Verpleeghuis

Ondanks de inzet van de partner, kinderen buren, vrienden, vrijwilligers en professionele hulpverleners kan het moment aanbreken dat de verzorging van iemand met dementie thuis onmogelijk wordt. Het is nuttig om tijdig informatie in te winnen over aanvraagprocedures, voorwaarden en wachtlijsten.

Ingrijpend
Opname in een verpleeghuis is een ingrijpende gebeurtenis, voor zowel de persoon met dementie als de familie. Opname in een verpleeghuis moet worden aangevraagd bij Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Veel verpleeghuizen hebben wachtlijsten voor toekomstige bewoners. Informeer tijding naar de aanvraagprocedures, voorwaarden en wachtlijsten.

Lees meer over opname in een verpleeghuis in de brochure Als opname in zicht komt of Familie in het verpleeghuis. Deze brochures zijn te bestellen in de webwinkel.

Kleinschalige zorg
Kleinschalige zorg is zorg die geboden wordt in een huiselijke en herkenbare omgeving aan mensen met dementie. Zij vormen er met elkaar een gewoon huishouden en kunnen zelf hun dagelijks leven inrichten. De medewerkers zijn onderdeel van het huishouden. In de ondersteuning en de zorg sluiten zij zo veel mogelijk aan bij de leefstijl en de voorkeuren van de bewoners. Lees meer over kleinschalige zorg in het informatief Kleinschalige zorg.

Meer informatie

Een overzicht van verpleeghuizen en kleinschalige zorginstellingen vindt u op de website van het Kenniscentrum Wonen-Zorg: www.kcwz.nl.
Voor een overzicht van particuliere zorgvoorzieningen: www.nevep.nl

Verzorging

De verzorging van iemand met dementie vraagt veel van de verzorger. Naarmate de ziekte vordert, wordt de zorg zwaarder. Er zijn verschillende manieren om hulp te krijgen bij de verzorging van iemand met dementie.

Partners en familie nemen de verzorging van hun naaste met dementie meestal vanzelfsprekend op zich. Maar naarmate het ziekteproces vordert, wordt het verzorgen een zware opgave. Veel mantelzorgers raken zelfs overbelast door de zorg. Het is daarom essentieel dat mantelzorgers vanaf de diagnose hulp inschakelen.

Hulp
Er zijn verschillende mogelijkheden voor hulp bij de verzorging van een dementerende. Men kan een beroep doen op andere familieleden, vrienden en buren. Daarnaast zijn er vrijwilligers van de bezoekdienst die een paar uur per dag de zorg kunnen overnemen. Ook betaalde hulp (al dan niet vergoed) kan uitkomst bieden zoals de thuiszorg, een dagbehandeling of verpleeghuis. Kijk hier voor een overzicht van mogelijkheden.

Dagelijkse verzorging
Naarmate het ziekteproces vordert, heeft iemand met dementie steeds meer hulp nodig bij dagelijkse handelingen. Er zullen meer problemen ontstaan met wassen en baden en met eten en drinken. Zo verdwijnt de dorstprikkel, waardoor het gevaar op uitdroging ontstaat. Daarnaast hebben veel mensen met dementie slikproblemen. Hierdoor kan een - vaak fatale - longontsteking ontstaan. Lees meer

Lichamelijke problemen
Naast geheugenklachten en gedragsproblemen, krijgt iemand met dementie vaak ook lichamelijke problemen zoals incontinentie. Bewegen wordt voor iemand met dementie vaak steeds lastiger. De motoriek verslechtert. Ook kan iemand minder gemotiveerd zijn om te beweging. Lang en stil in een stoel zitten of op bed liggen kan doorliggen tot gevolg hebben. Lees meer

Begeleiding en toezicht
Mensen met dementie hebben niet alleen verzorging nodig maar ook begeleiding. Veel dagelijkse handelingen, zoals koken, worden steeds lastiger. Ook vanuit veiligheidsoverwegingen heeft iemand met dementie uiteindelijk dag en nacht toezicht nodig.

Verpleeghuis
Er komt een moment dat de zorg thuis niet meer door familieleden en vrienden is op te brengen. De overgang van eigen huis naar een verpleeghuis is voor veel mensen met dementie en hun familie een grote stap. In een grootschalig instituut met een efficiënte inrichting en dagritme vindt men weinig terug van het leven dat men tot dan toe heeft geleid. Kleinschalige zorg is een manier om die stap van huis naar zorginstelling minder groot te maken. Lees meer

Bestel voor meer informatie de brochure Als opname in zicht komt of de brochure Familie in het verpleeghuis in de webwinkel.

Meer informatie

Blijf op de hoogte met de digitale nieuwsbrief

Webwinkel

Motoriek

Motoriek is het vermogen om te bewegen. Men spreekt over de grove motoriek bij grote bewegingen zoals zwemmen en lopen. Met de fijne motoriek bedoelt men bewegingen waarbij veel aandacht en concentratie nodig is zoals tekenen en schrijven. Zowel de grove als de fijne motoriek van iemand met dementie verslechtert.

Dorstprikkel

Bij iemand met dementie kan de dorstprikkel verdwijnen. Hij merkt niet meer dat zijn lichaam behoefte heeft aan vocht, met gevaar op uitdroging.

Welke gedragsveranderingen komen vaak voor bij dementie?

Iemand met dementie krijgt in een later stadium te maken met gedragsproblemen en veranderingen in karakter.

Bewegingsonrust
Een dementerende kan onrustig zijn. Hij dwaalt doelloos rond, trommelt met de vingers, schuifelt met de voeten, schuift laden open en dicht, of ijsbeert door het huis.

Agressief gedrag
Iemand met dementie kan agressief gedrag vertonen, zoals schelden, bedreigen en slaan. Als iemand angstig is, kan hij reageren met agressief gedrag omdat hij zich niet meer op een gewone manier kan uiten. Agressief gedrag kan ontstaan als hij in paniek raakt, bijvoorbeeld tijdens de lichamelijke verzorging. Hij schaamt zich, is bang of gefrustreerd dat hij zichzelf niet meer kan wassen.

Prikkelbaar
Mensen met dementie kunnen onder verschillende omstandigheden prikkelbaar of geïrriteerd zijn. Vaak richt de irritatie zich op degene die het meest betrokken is. Omdat die persoon nu eenmaal in de buurt is, of omdat de dementerende aanvoelt dat hij steeds meer afhankelijk wordt van deze persoon.

Ontremd gedrag
Impulsief en onaangepast gedrag, ook wel ontremmingsverschijnselen genoemd, zijn bekende gedragsproblemen. Iemand met dementie kan persoonlijke informatie aan een volslagen onbekende op straat vertellen of op luide toon door een gesprek heen praten. Ook kan hij ongepast seksueel gedrag vertonen. Het ontgaat hem dat zijn houding niet gepast is in een bepaalde situatie.

Stemmingsproblemen
Ongeveer 85 procent van mensen met dementie krijgt te maken met stemmingsproblemen: depressie, angst en apathie. Apathie is lusteloosheid, onverschilligheid en het verlies van initiatief. Hij is minder geïnteresseerd in de wereld om hem heen, heeft vaak geen zin om iets te ondernemen en heeft afgevlakte emoties. Iemand die last heeft van angsten of kampt met depressie is vaak somber, pessimistisch en is bang om de deur uit te gaan. Als iemand angstig is of in paniek raakt, kan hij reageren met agressief gedrag omdat hij zich niet meer op een gewone manier kan uiten.

Wanen en hallucinaties
Soms krijgen mensen met dementie psychotische problemen, zoals wanen en hallucinaties. Regelmatig is er sprake van het waandenkbeeld te zijn bestolen. Hij beschuldigt familieleden van het stelen van zoekgeraakte spullen. Ook hallucinaties komen voor bij mensen met dementie, bijvoorbeeld het zien van mensen of het horen van geluiden die er niet zijn. Deze hallucinaties kunnen beangstigend zijn. Hallucinaties kunnen ook prettig zijn, bijvoorbeeld als mensen prachtige kleuren zien die er in werkelijkheid niet zijn.

Hoe gaat u om met iemand met dementie?

Sluit aan bij de veranderende beleving
Voor iemand met dementie wordt het steeds onduidelijker wat 'het eigen leven' precies betekent. Hij is onzeker en vecht voor zijn eigen identiteit. Door aan te sluiten bij de belevingswereld laat u de persoon met dementie in zijn waarde en komt hij zoveel mogelijk tot zijn recht. Dit kan door het bieden van herkenning, veiligheid, vertrouwdheid en geborgenheid.

Zorg voor een vaste dagindeling
De wereld van iemand met dementie is onoverzichtelijk en onzeker. Het eigen geheugen is niet meer te vertrouwen. Structuur in de dag geeft houvast. Op vaste tijden opstaan, eten, rusten en andere activiteiten kunnen helpen om de dag door te komen. Een planbord met daarop de tijden van alle activiteiten biedt steun, met bijvoorbeeld '8.00 uur opstaan', '15.00 uur boodschappen doen'.

Regelmatig rusten
Het is erg vermoeiend om te leven met dementie. De hersenen zijn de hele dag bezig om de beperkingen te omzeilen en de binnenkomende informatie zo goed mogelijk een plaats te geven. Dat put uit. Het is dan ook belangrijk om gedurende de dag momenten van rust in te bouwen en om na een drukke dag een paar rustige dagen in te plannen.

Voor meer praktische richtlijnen voor het omgaan met een persoon met dementie, kunt u de brochure Omgaan met dementie bestellen in de webwinkel.

Deel ervaringen met
lotgenoten online!

Regionale afdeling

Zoeken naar:
Een Alzheimer café
bij u in de buurt

Alzheimer café

Zoeken naar:
Een Alzheimer afdeling
bij u in de buurt

Vragen over
dementie?
Bel de Alzheimer
telefoon

030 - 656 7511

24 uur per dag bereikbaar

Activiteiten

Meer activiteiten

Wij willen de zorg voor u beter maken!

Alzheimer Nederland werkt samen met landelijke, provinciale en gemeentelijke overheden en zorgverzekeraars om de zorg te verbeteren. Dan kan niet zonder uw verhaal!

Help ons en vertel uw ervaringen

Andere thema's bij: Verloop ziekte