Erfelijkheid & Risicofactoren
Dementie is in de meeste gevallen niet erfelijk. Het ziektebeeld komt echter vaak voor. Maar liefst 1 op de 5 mensen krijgt dementie. Hierdoor zal dementie in veel families vaker voorkomen dan eenmaal. Belangrijke risicofactoren van dementie zijn hoge leeftijd, roken, een ongezonde leefstijl en bepaalde ziektes en aandoeningen.
Dementie na het 65e levensjaar
Iemand met een naast familielid als een ouder, broer of
zus die na zijn 65e levensjaar de ziekte van Alzheimer
kreeg, heeft een iets groter risico op dementie. In het algemeen
neemt de kans dat u de ziekte krijgt slechts met enkele procenten
toe en blijft de kans dat u de ziekte niet krijgt veel
groter.
Dementie voor het 65e levensjaar
Bij sommige vormen van dementie speelt erfelijkheid een
grotere rol. Dit is vaak het geval als de vorm van dementie zich al
voor het 65e levensjaar openbaart. Hoe groot de kans op
dementie is, verschilt per ziekte en familie. Uw arts kan u hier
meer over vertellen. Slechts in enkele families in Nederland is
sprake van een direct overerfbare vorm van dementie. Bij deze
families is de aanwezigheid van een afwijkend gen de oorzaak van
dementie. Dragers van het gen krijgen op jonge leeftijd, vaak al
voor het 50e levensjaar, de eerste symptomen van
dementie.
Erfelijkheidsonderzoek
Er wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de
erfelijkheid van de verschillende vormen van dementie.
Erfelijkheidsonderzoek heeft alleen zin als meerdere mensen in de
familie op relatief jonge leeftijd aan dementie lijden of hebben
geleden. Anders is er zeer waarschijnlijk geen sprake van een
erfelijke vorm. Het testen van een gezond familielid wordt alleen
overwogen als er bij de patiënt al een afwijkend gen is gevonden.
Immers, de gevolgen van een dergelijk onderzoek kunnen zeer
ingrijpend zijn.
Leeftijd
De belangrijkste risicofactor voor dementie is leeftijd.
Hoe ouder, hoe groter de kans op het syndroom dementie.
Minder dan 1 procent van de mensen tussen de 60 en 65 heeft
dementie, terwijl meer dan 40 procent van de mensen boven de 90
jaar dementie heeft.
Andere ziekten en aandoeningen
Hart- en vaatziekten vergroten de kans op dementie. Ook
andere ziekten die tot schade aan hart en bloedvaten leiden, zoals
suikerziekte (diabetes) een hoge bloeddruk of atherosclerose
(aderverkalking) verhogen het risico op dementie. Hersenschuddingen
en andere vormen van hersenletsel kunnen de kans op dementie ook
vergroten. Daarnaast komt de ziekte van Alzheimer relatief vaak
voor bij mensen met Downsyndroom. De eerste verschijnselen
openbaren zich soms al rond het 40e levensjaar, maar
worden lang niet altijd herkend.
Ongezonde leefstijl
Wie veel ongezond vet eet en weinig sport, loopt meer kans
op schade aan de hart- en bloedvaten en verhoogt daarmee de kans op
dementie. In tegenstelling wat veel gedacht wordt, verhoogt ook
roken de kans op dementie aanzienlijk. Mensen die veel roken hebben
50 procent meer kans op dementie dan mensen die niet roken.
Meer informatie
Syndroom
Dementie is een syndroom, ook wel een ziektebeeld genoemd. Een
syndroom is een verzameling van symptomen die steeds gezamenlijk
voorkomen.
De symptomen van dementie zijn een geleidelijke achteruitgang van
het geestelijk functioneren, taal- en gedragsproblemen en
veranderingen in het karakter. Er zijn meer dan 50 ziekten die het
ziektebeeld dementie kunnen veroorzaken, zoals de ziekte van
Alzheimer, vasculaire dementie, frontotemporale dementie en Lewy
body dementie. Lees meer over de vormen van dementie.
DNA
DNA staat voor Desoxyribo Nucleic Acid. In het Nederlands noemen we dit desoxyribonucleïnezuur. Het DNA is de chemische drager van onze erfelijke eigenschappen.
Gen
Genen spelen de hoofdrol in de erfelijkheid, zij bevatten de informatie voor alle erfelijke eigenschappen. Een gen is een stukje van het DNA dat de code bevat voor de productie van een bepaald eiwit. Genen liggen verspreid op de chromosomen. Ze bevinden zich in de kern van een lichaamscel.
Genen bepalen al onze eigenschappen, zoals de kleur van ons haar en onze ogen. Verder zorgen de genen ervoor dat bepaalde eigenschappen overerven. Ze spelen ook een rol bij de aanleg voor een bepaalde aandoening, zoals bijvoorbeeld de ziekte van Alzheimer.
Wat is het verschil tussen vergeetachtigheid en dementie?
Vergeetachtigheid en dementie zijn niet hetzelfde. Vergeetachtigheid is een onschuldig verschijnsel waarbij iemand tijdelijk iets niet kan herinneren. Bij dementie is het alsof oude informatie voorgoed is verdwenen.
Vergeetachtigheid
Bij vergeetachtigheid is er sprake van 'normale'
geheugenklachten. Een naam van een kennis waar u even niet op kan
komen. Vaak schiet het u later te binnen of herkent u de naam
feilloos als iemand anders het noemt. Vergeetachtigheid verstoort
het dagelijkse leven niet. Iemand die vergeetachtig is, kan het
huishouden doen, de financiën regelen en een reis ondernemen.
Dementie
De symptomen van dementie zijn vele malen ernstiger.
Iemand met dementie vergeet niet alleen de naam van een kennis,
maar herkent hem helemaal niet. Het is alsof de informatie uit het
geheugen is verdwenen. Iemand met dementie verdwaalt in een bekende
omgeving en vergeet essentiële dingen, bijvoorbeeld hoe je een
boterham moet smeren. Voor een dementerende zijn veel dagelijkse
handelingen al gauw te moeilijk.
Bekijk hier de tien signalen van dementie, of bestel de
brochure Vergeetachtig? of Dement? in de webwinkel.
Een Alzheimer café
bij u in de buurt
Een Alzheimer afdeling
bij u in de buurt
Vragen over
dementie?
Bel de Alzheimer
telefoon
030 - 656 7511
24 uur per dag bereikbaar
Wij willen de zorg voor u beter maken!
Alzheimer Nederland werkt samen met landelijke, provinciale en gemeentelijke overheden en zorgverzekeraars om de zorg te verbeteren. Dan kan niet zonder uw verhaal!
Andere thema's bij: Wat is dementie?
