Activiteiten voor mensen met dementie

Voor iemand met dementie wordt het steeds moeilijker om activiteiten te beginnen, er aan deel te nemen en deze af te maken. Door samen activiteiten uit te zoeken, die passen bij wat hij kan en wil doen, helpt u zijn leven meer kleur te geven.

Dagelijks actief bezig zijn is voor gezonde mensen vanzelfsprekend. Activiteiten geven ons een gevoel van zingeving en eigen-waarde. Voor iemand met dementie is dit niet anders. Ook als iemand met dementie minder kan, wil hij nog steeds het gevoel hebben nuttig bezig te zijn. Bovendien geven bezig-heden afleiding en zorgen voor structuur in de dagindeling.

Actief bezig zijn heeft voor een persoon met dementie nog een andere betekenis. Hij blijft zo betrokken bij de gebeurtenissen om zich heen, anders wordt zijn wereld snel klein. Daarbij zijn nog meer positieve effecten te noemen:

• wat de persoon met dementie nog (zelf) kan, blijft langer in stand;
• ongewenst gedrag (zwerven, onrust) wordt minder;
• er ontstaan gevoelens van veiligheid, plezier en verbondenheid.

Kiezen van activiteiten
Als de dementie voortschrijdt, nemen de mogelijkheden van mensen met dementie af. Voorkeuren en vaardigheden kunnen steeds veranderen. Op een dag merkt u misschien dat een bepaalde bezigheid, waarvan de patiënt altijd genoot, niet meer gaat. Ook kan het gebeuren dat hij 's morgens iets wel kan en 's middags niet meer. Het bedenken van bezigheden is dan ook een voortdurend zoeken, proberen en aanpassen. Het is daarom nuttig om verschillende activiteiten voor verschillende situaties bij de hand te hebben. U kunt hierbij uitgaan van de belang-stelling en de mogelijkheden van de patiënt.

Belangstelling
Interesses en hobby's van vroeger en nu, maar ook het werk dat de persoon met dementie heeft gedaan, geven aanknopings-punten voor het kiezen van activiteiten. Iemand die gewerkt heeft als huisvrouw, tuinman of muziekleraar kan voldoening vinden in het gebruiken van vaardigheden die bij deze beroepen horen. Denk maar eens aan helpen met de afwas, het aanharken van blad in de tuin of het maken van muziek. U kunt proberen bezigheden aan te passen, zodat deze weer plezier geven. Korte verhalen lezen in plaats van romans, of voorlezen. Vaak is proberen de enige manier om te ontdekken of een bezigheid (of aanpassing) succes heeft.

Mogelijkheden
Wat kan iemand nog wel en wat niet meer? Bied geen bezigheden aan die te moeilijk zijn, maar te makkelijk werkt ook niet. Iets niet kunnen, is niet plezierig, net als het gevoel dat je als een kind wordt behandeld. Hoe bepaalt u wat de persoon met dementie kan?
De volgende vragen kunnen hierbij helpen:

• Wat kan hij lichamelijk nog? Is hij snel moe, ziet of hoort hij slecht of beweegt hij moeilijk?
• Welke activiteiten doet hij uit zich zelf? Gaat hij bijvoorbeeld elke dag een eind wandelen?
• Waar geniet hij nog van? Waar heeft hij plezier in?
• Hoe reageert hij op een activiteit? Wanneer is hij gelukkig, angstig of geïrriteerd? Is hij snel afgeleid?
• Is een activiteit nog wel veilig? Is hij nog in staat om met gereedschap of gevaarlijke vloeistoffen om te gaan?

De vraag of een activiteit geschikt is, is dus meestal met het gezonde verstand te beantwoorden. Bedenk dat het er niet om gaat, dat een bezigheid perfect wordt uitgevoerd. Neem niet te snel iets uit handen. Het doen op zich is vaak belangrijker dan het resultaat. Een activiteit slaagt als iemand met dementie er plezier in heeft en het voor u niet een klus is om te organiseren.

Maak een activiteitenprogramma
Als activiteiten deel uitmaken van de dagelijkse routine, help dit de persoon met dementie bij het vinden van een dagritme. Bovendien krijgt u meer tijd voor uw andere bezigheden. Activiteiten kunt u van te voren bedenken en inplannen. Als geheugensteuntje kunt u een grote kalender ophangen. Op die kalender schrijft u wat er die dag of week gaat gebeuren. Zo maakt u een activiteiten-programma. Waar kunt u aan denken als u zo'n programma maakt?

• Pas activiteiten aan het moment van de dag aan. Een voorbeeld: als douchen 's morgens het beste gaat, doe dat dan op die tijd.
• Zorg voor voldoende beweging.
• Gun uzelf en de persoon met dementie rust.
• Verdeel activiteiten tussen u beiden. Dit kan goed bij huishoudelijke karweitjes.
• Maak tijd voor hobby's en ontspanning, zoals: tuinieren, zingen, een spelletje doen.
• Welke rituelen zijn belangrijk? Richt u op één ritueel, bijvoorbeeld naar de kerk gaan.

Voor alle activiteiten geldt dat het plezier en het gevoel iets te presteren voorop staan.
De aard van de bezigheid en of deze wordt afgemaakt, zijn minder belangrijk. Activiteiten maken het mogelijk om samen te genieten van goed ingevulde tijd.

Meer informatie
Download hier een lijst met boeken over activiteiten voor mensen met dementie.