Alzheimeronderzoek bij nobelprijswinnaar in Amerika

Kerensa Broersen van de Universiteit Twente deed onderzoek bij Nobelprijswinnaar Randy Schekman in de VS. Voor haar eigen onderzoek naar de ziekte van Alzheimer neemt ze belangrijke bagage mee terug naar Nederland.

Het onderzoek van Broersen richt zich op tau, een eiwit dat iedereen heeft, maar bij de ziekte van Alzheimer schadelijk wordt. ‘Alzheimer begint meestal in één gebied in de hersenen en breidt zich dan langzaam uit. Wij kijken hoe de ene hersencel de andere ‘besmet’. Een belangrijke aanname is dat dit gebeurt als de cel het eiwit tau, dat binnenin de cel wordt gemaakt, gaat uitscheiden. Een andere cel kan het dan opnemen en ook ziek worden.’ Dit proces van uitscheiding en opname proberen Broersen en haar collega’s tot in detail te begrijpen.


Evenwicht tussen zieke en gezonde eiwitten

De Twentse onderzoekster bracht een half jaar door in het lab van toponderzoeker Randy Schekman, verbonden aan de University of California - Berkeley. Dankzij een fellowshipbeurs van Alzheimer Nederland kon ze naar de VS. ‘Ik heb daar ongelooflijk veel geleerd. In Berkeley hebben we bij verschillende cellen de tau-uitscheiding bestudeerd. Vervolgens hebben we met stamcellen kleine hersenorgaantjes gemaakt. Die zijn zelfs elektrisch actief, dat wil zeggen dat ze prikkels doorgeven. Door genen in- en uit te schakelen zijn we te weten gekomen via welke stappen het tau-eiwit wordt gemaakt en de cel verlaat. We hebben gezien hoe belangrijk het evenwicht tussen zieke en gezonde eiwitten in de cel is. En als je weet hoe een cel tau naar buiten werkt, kun je daar in de toekomst misschien aan sleutelen.’
 

Bevlogenheid

Broersen is niet alleen enthousiast over de resultaten van haar onderzoek. Haar tijd in de VS bracht haar ook nieuwe inzichten, doordat ze onderzoek in de VS kon vergelijken met onderzoek in Nederland. ‘Bij Schekman en zijn team heb ik geleerd hoe ontzettend belangrijk en tegelijk ondergesneeuwd fundamenteel onderzoek is. Er is nog zoveel onderzoek nodig naar de basis van de ziekteprocessen en naar de werking van gezonde cellen. Daar ga ik veel meer aandacht voor vragen in Nederland.’ Ook de bevlogenheid van de onderzoekers in de VS is haar bijgebleven. ‘Ze werken daar met een ontzettende focus en maken daardoor enorme stappen vooruit. Ze zijn allemaal experts in hetzelfde vakgebied, dus van alle kanten kreeg je relevante tips om snel verder te kunnen. Zes maanden is kort, maar door die gefocuste energie heb ik heel veel resultaten kunnen verzamelen.’ Die energie wil ze overbrengen in haar eigen lab.
 

Cellen opgestuurd

De cellen die Broersen kweekte voor het onderzoek heeft ze opgestuurd naar Nederland om te gebruiken voor vervolgonderzoek. Bovendien heeft ze de nieuwste technieken voor onderzoek naar die cellen haar lab binnen gebracht. Die cellen en technieken zijn onmisbaar voor de vragen die Broersen de komende tijd wil beantwoorden. ’Een volgende stap is dat we gaan kijken hoe cellen tau opnemen dat een andere cel heeft uitgescheiden. Welke cellen zijn dit? En hoe verloopt het opnameproces? Maar ook: hoe reageert de afweer op al die extra stoffen tussen de cellen?’
 

Netwerk van wetenschappers

Dankzij het onderzoek bij Schekman heeft Broersen ook onderzoekers uit andere landen leren kennen. ‘Je krijgt er een heel netwerk bij als je bij zo’n toponderzoeker bent. Dat helpt ons ook verder om alle vragen over tau beantwoord te krijgen.’ Ze is blij dat ze als ervaren onderzoekster bij uitzondering een beurs voor jonge onderzoekers heeft gekregen. ‘Voor jonge wetenschappers is onderzoek in het buitenland heel nuttig voor hun eigen ontwikkeling als onderzoeker. Maar voor meer ervaren onderzoekers biedt het weer hele andere voordelen. Ik leid hier in Nederland het onderzoek van een hele groep. We profiteren allemaal van alles wat ik mee hebt kunnen nemen uit Berkeley.’


Meer lezen

Dit nieuwsbericht is gepubliceerd door