Kokosolie tegen Alzheimer

kokosnoten

Alzheimer Nederland wordt vaak benaderd over behandelingen die dementie zouden voorkomen of genezen. In de nieuwe rubriek 'Alternatieve behandelingen' bekijken we of er bewijs is voor de behandeling. In deze eerste editie van deze rubriek behandelen we kokosolie. 


Kokosolie (ook wel kokosvet, klapperolie of kokosnootolie genoemd) wordt vaak in verband gebracht met een positieve uitwerking op de ziekte van Alzheimer. Het gaat dan met name om één bestanddeel van deze olie; een vetzuur dat 'caprinezuur' of 'decaanzuur' wordt genoemd.

Achtergrond
Normaal gesproken is suiker (glucose) de belangrijkste bron van energie voor de hersenen. Er zijn aanwijzingen dat de hersencellen van iemand met Alzheimer (gedeeltelijk) hun vermogen zijn verloren om glucose als brandstof te gebruiken. Caprinezuur wordt in het lichaam afgebroken tot zogenaamde 'ketolichamen'. Volgens de theorie achter kokosolie kunnen deze ketolichamen een alternatieve bron van energie zijn voor hersencellen. 
 
Resultaten van onderzoek
Een kleine studie naar het effect van caprinezuur bij mensen met 'milde verstandelijke problemen' (MCI, een soort voorstadium van dementie) leverde geen positief resultaat op. Een andere nog kleinere studie bij mensen met de ziekte van Alzheimer leverde echter een klein positief resultaat op.

Conclusies

  • Voedingssupplementen met caprinezuur genezen de ziekte van Alzheimer niet. De 50 mensen met Alzheimer die het voedingssupplement kregen, gingen gemiddeld iets minder snel achteruit dan mensen die een nepmiddel kregen.
  • Bovenstaand onderzoek was een zogenaamd fase 2 onderzoek. Dergelijke onderzoeken kijken op de eerste plaats naar de veiligheid en de optimale dosis van een medicijn. Deze onderzoeken worden slechts bij een kleine groep mensen uitgevoerd. Wat werkzaamheid betreft, zijn fase 2 onderzoeken berucht vanwege de onbetrouwbaarheid.
  • Normaal gesproken moet het resultaat van een fase 2 onderzoek bij medicijnen altijd worden bevestigd in een zogenaamd fase 3 onderzoek. Dan wordt het medicijn bij honderden patiënten getest. De fabrikant van het onderzochte middel wil echter geen grootschalig onderzoek uitvoeren. Het voedingssupplement is echter in de Verenigde Staten op de markt gebracht als 'medicinale voeding'. De regels voor deze middelen zijn in de Verenigde Staten veel minder streng als het gaat om bewezen effectiviteit.
  • Het negatieve resultaat van het onderzoek bij mensen met MCI versterkt het vermoeden dat het gevonden resultaat bij mensen met Alzheimer een toevalsbevinding is.

Kokosolie
Op sommige websites wordt kokosolie geadviseerd tegen Alzheimer. Kokosolie bevat echter veel meer stoffen dan alleen caprinezuur. Zo bestaat kokosolie voor meer dan 85% uit verzadigd vet. (Het meest van alle vet- en oliesoorten.) Verzadigd vet staat bekend om de ongunstige gezondheidseffecten. Zo verhoogt verzadigd vet het slechte LDL- cholesterol. Dit vergroot het risico op hart- en vaatziekten. Het voedingscentrum adviseert daarom om kokosolie alleen bij uitzondering te eten. Astrid Postma-Smeets van het voedingscentrum: "Het negatieve effect van kokosvet op je gezondheid staat vast, terwijl eventuele positieve effecten onvoldoende bewezen zijn. De Europese Voedselveiligheidsorganisatie (EFSA) heeft daarom geen enkele gezondheidsclaim over kokosvet goedgekeurd."

Natuurlijk kokosnootolie bevat ongeveer 1 gram van het 'werkzame' caprinezuur per eetlepel (15 ml). Het bovenstaande onderzoek werd uitgevoerd met een voedingssupplement dat 20 gram caprinezuur bevatte. Dit supplement werd één maal per dag ingenomen.  

Update: Meer onderzoek
In 2013 begon een onderzoek naar kokosolie die naar verwachting in juni 2018 meer informatie zal geven. In dit onderzoek krijgen de 65 deelnemers met de ziekte van Alzheimer drie maanden een drankje met kokosolie of een placebo drankje (zonder kokosolie). Na drie maanden zijn er vijf 'rustdagen' waar mensen geen drankje krijgen en daarna wordt er gewisseld. (Degene met het kokosoliedrankje krijgen dan drie maanden het placebodrankje en degene met placebodrankje krijgen dan het kokosoliedrankje.) Op basis van dit onderzoek weten we straks meer over de mogelijke effecten en bijwerkingen.
Update mei 2017: Dit onderzoek naar kokosolie is gestaakt. Onder andere door moeilijkheden om deelnemers voor het onderzoek te vinden.  

Eindconclusie
Op basis van het bestaande onderzoek is het onwaarschijnlijk dat voedingssupplementen met caprinezuur een (groot) positief effect hebben op de ziekte van Alzheimer. Dat kokosolie effect heeft is nog minder waarschijnlijk. Twee eetlepels kokosolie bevatten namelijk 10x minder caprinezuur dan het onderzochte voedingssupplement. Bovendien kleven er nadelen aan het gebruik van kokosolie. Zo vergroot het de kans op hart- en vaatziekten. Hart en vaatziekten worden weer in verband gebracht met een grotere kans op dementie en een sneller verloop van de ziekte.

Meer wetenschap
Blijf op de hoogte van alle ontwikkelingen rond dementie, via onze gratis digitale nieuwsbrief, twitter @alzheimernl en Facebook

Dit nieuwsbericht is gepubliceerd door