Hou de hersenen actief - Alzheimer Café Heumen, Mook en Middelaar

Mensen met dementie hebben geheugenklachten, hierdoor raken ze steeds meer dingen “kwijt”. Ze hebben moeite met namen, weten niet meer wat ze gisteren hebben gedaan of weten de weg naar huis niet meer. Het geheugen is als een la met sokken, je gooit er steeds nieuwe sokken bij en op den duur wordt het een rommeltje. Dan is het moeilijk iets terug te vinden, legt psycholoog Roel Bukkems uit in het Alzheimer Café in Heumen, Mook en Middelaar.

Het geheugen is niet alleen belangrijk voor weetjes of leuke herinneringen, het speelt ook een rol bij allerlei vaardigheden, zoals koffie zetten of je aankleden. En als dat wegvalt wordt het wel moeilijk om zelfstandig te blijven.  Dat roept de vraag op of iemand met dementie nog iets nieuws kan leren, of iets opnieuw kan leren. Dat kan, legt psycholoog Bukkems uit, maar daar is wel tijd en veel aandacht voor nodig. En het lukt lang niet bij iedereen.

Geheugensteuntjes
We gebruiken allemaal geheugensteuntjes en associaties als we bang zijn iets te vergeten. Bij mensen met dementie werkt dat net zo. Bij een mevrouw die niet meer wist hoe te drinken bleek het heffen van het glas te werken. Na een ” proost” neemt zij nu steeds een slok.  Bij een meneer die regelmatig vergat zich te scheren staat nu de scheerkwast goed zichtbaar op de wastafel. Een andere heer weet uit zichzelf niet mee hóe hij zich moet scheren. Maar als je hem het scheerapparaat in handen geeft lukt het weer, dan komt de beweging vanzelf terug. Zo kun je ook werken met plaatjes die je op de spiegel plakt over wassen, afdrogen en haren kammen. Namen schrijven onder foto’s van de kinderen en kleinkinderen helpt ook. Een agenda of weekoverzicht geeft structuur en vermindert de ontrust.

Toen de begeleiders van een dagbesteding merkten dat nieuwe mensen vaak moeite hadden met de veelheid aan prikkels, hebben ze hond Tinus ingezet. Nu gaan de mensen niet met tegenzin naar de dagbesteding, maar blij naar Tinus. Emoties spelen bij dit voorbeeld ook een rol, en we weten dat emoties helpen bij het geheugen. Zo kun je bij mensen met dementie verhalen over vroeger proberen op te halen door in te spelen op wat er leuk of fijn was. Hoe rook het voeger bij moeder in de keuken of op de camping, was het er warm en druk of juist rustig, maakte moeder iets lekkers klaar, wie waren er allemaal en was het gezellig? Door bij nieuwe ervaringen ook de emoties nadrukkelijk te benoemen is de kans groter dat de ervaring wordt opgeslagen in het geheugen.  

Foutloos leren
Het aanleren  of opnieuw leren van vaardigheden zoals koffie zetten vraagt een lange adem. Dergelijke op het oog eenvoudige dingen zijn heel complex en bestaan uit een aantal deelhandelingen, zeg maar stappen.  Hier kan de ergotherapeut uitkomst bieden. Deze kan via de techniek van “foutloos leren” belangrijke zaken aanleren, en als mantelzorger kun je leren op dezelfde manier te werken. Op de website https://www.opnieuwgeleerdoudgedaan.nl/ staat een filmpje over foutloos leren dat duidelijk uitlegt hoe je dat kunt doen. Ook de andere filmpjes op deze website gaan over leren en geheugen en zijn heel interessant.

Hou het brein actief
En dan komen we bij de belangrijkste tip over geheugen en leren. Als iemand de diagnose dementie heeft gekregen is het belangrijk het brein actief te houden. Niet door alleen maar puzzeltjes te maken, maar door zoveel mogelijk dingen in  het dagelijks leven zelf te blijven doen, al dan niet met hulp. En bij de dingen die niet meer lukken is het zaak om te leren er mee om te gaan. Dat is moeilijk voor de persoon met dementie, maar ook voor zijn omgeving. Maar wel belangrijk voor het welbevinden en het verdere verloop van de ziekte.

Boeken die een aanrader zijn:

  • Help me even herinneren; J.P. Teunisse, I. Joosten en S. v/d Berg

  • (op)Nieuw geleerd, oud gedaan; R. Dirkse, J. van Dixhoorn, R. Kessels en F. Hoogeveen

  • Leven met dementie; F. Hoogeveen 

  • zie voor meer boeken: https://dementie.nl/boeken/overzicht-boeken-over-dementie 

DSC00498_klein.jpg

Dit nieuwsbericht is gepubliceerd door