Alzheimer Café Berkelland: ontmoeting, informatie en muziek

Udo en Bannink met piano

Steeds meer Nederlanders krijgen te maken met dementie. De ziekte roept bij mensen die eraan lijden en hun omgeving veel vragen en onzekerheid op. Om die reden werd twintig jaar geleden in Leiden het Alzheimer Café opgericht: ontmoetingsavonden rond thema’s die spelen bij dementie. Inmiddels zijn er ruim tweehonderd Alzheimer Cafés in ons land, zoals in Borculo, waar de bezoekers elke maand verwelkomd worden met live muziek. Een gesprek met bestuurslid Gerri Bannink en ‘chef piano’ Dirk Udo.

Gerri Bannink (62) was werkzaam in de ouderenzorg in Twente en daar betrokken bij de opzet van een Alzheimer Café. Ze zag hoe waardevol deze voorziening is voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Toen haar eigen schoonmoeder de ziekte van Alzheimer kreeg, zette ze zich dan ook graag in voor een café in eigen omgeving: Borculo. Dit doet ze als bestuurslid van de afdeling Oost-Gelderland van de stichting Alzheimer Nederland. “Ik vind het wel een verschil of je beroepsmatig aan zo’n café meewerkt of gemotiveerd door je privésituatie, maar in mijn geval versterkt het een het ander”, vertelt Bannink. “Iedereen die met dementie te maken krijgt, moet zijn eigen weg daarin vinden. Een podium voor laagdrempelige informatie, zoals het Alzheimer Café, is dan heel belangrijk.”

Piano
Bannink: “Als afdeling van Alzheimer Nederland hechten we eraan dat het café gedragen wordt door verschillende zorgorganisaties. Daarom werken we er samen met GGNet, Livio, Sensire, het Netwerk Dementie Oost-Achterhoek en Careaz. Careaz stelt ook de ruimte beschikbaar. Elke tweede dinsdag van de maand richten we een deel van het grand café van woonzorgcentrum J.W. Andriessen in voor het Alzheimer Café. Meestal hebben we dertig tot veertig bezoekers: mantelzorgers, mensen die zelf dementie hebben en mensen die in de zorg werken. Sommige avonden trekken meer publiek, bijvoorbeeld wanneer een notaris komt uitleggen wat je allemaal moet regelen als je partner dementie heeft. Onze vrijwilligers zorgen ervoor dat er genoeg zitplaatsen zijn, dat er koffie en thee is en dat bezoekers zich welkom voelen. Zij rijden ook de piano binnen, waar Dirk op speelt.”

Dirk Udo (17) is scholier en doet dit jaar eindexamen. Toch maakt hij elke maand tijd vrij voor zijn muzikale bijdrage aan het Alzheimer Café: “Mijn pianolerares vroeg een keer of ik hier eens wat wilde spelen. Ik vond het gelijk leuk en wilde wel vaker komen. Een jongen bij mij op school verzorgde de begeleiding er al een tijd als maatschappelijke stage. Toen hij vroeg of ik die plek wilde overnemen, hoefde ik daar niet lang over na te denken. Ik speel nu ruim drie jaar piano hier en mijn stage-uren zijn allang vol, maar ik blijf graag komen.”

Positief effect
Bannink: “De stichting Segnocollectief, die muzieklessen in deze regio verzorgt, is vanaf het begin betrokken bij het Alzheimer Café. Muziek past heel goed bij het idee achter het café. Op veel mensen met dementie heeft het een positief effect. En muziek is vaak gekoppeld aan sterke herinneringen.”

Udo: “Wat ik doe, is achtergrondmuziek. Als de mensen binnenkomen, speel ik wat gezelligs: jazz, blues of boogiewoogie. In de pauze is de stemming soms wat zwaarder en speel ik iets rustigs, zoals een stuk van de Italiaanse componist Einaudi. Dat hangt ook van het thema af. Ik vind het dan wel belangrijk om vrolijk af te sluiten. Voor de stukjes jazz, blues of boogiewoogie improviseer ik altijd. Maar ik heb inmiddels ook een dikke map met mijn ‘Alzheimer Café-repertoire’. Regelmatig stop ik daar nieuwe nummers bij.”

Bannink: “De muziek creëert een prettige sfeer bij binnenkomst en tijdens de gesprekken in de pauze. Maar er zijn ook bezoekers die er even voor gaan zitten om te luisteren. Soms reageren ze dan, met een duim omhoog of een ‘dank je wel’.”
Udo: “Eén van de bezoekers is vroeger organist geweest. Toen hij me hoorde spelen, bloeide hij op. Hij kwam vaak naast me staan en speelde op den duur ook mee. Soms ging dat niet helemaal goed, maar hij kon ook ineens geweldige klassieke stukken spelen.”

‘Ik tel alleen de heldere uren’
Bannink: “Dezelfde man was erbij, toen we vorig jaar een optreden van het gezelschap Diva dichtbij hadden. Dat zijn mensen die prachtig zingen en goed contact maken met hun publiek. Na afloop vroeg de oud-organist of hij het woord mocht hebben. Hij zei: ‘Ik ken een zonnewijzer in Groningen, waarop staat: ik tel alleen de heldere uren. Voor mij hoort deze avond bij de heldere uren!’ Dat is mooi. Daar doen we het voor.”

Udo: “Volgend jaar hoop ik te gaan studeren, in Wageningen of Nijmegen. Maar de muziek in het Alzheimer Café gaat door. Ik heb de afgelopen jaren regelmatig een andere leerling van het Segnocollectief meegenomen en uitgelegd wat de bedoeling is. Daar is inmiddels een min of meer vast gezelschap uit ontstaan. We spelen om de beurt en als het nodig is, kan iemand waarschijnlijk het stokje van mij overnemen.”

Bannink: “Ik noem hem niet voor niets ‘chef-piano’. Dirk regelt dat goed. En daar ben ik erg blij mee, want zoals gezegd, is muziek echt van toegevoegde waarde, juist voor de mensen met dementie zelf.”

Dit nieuwsbericht is gepubliceerd door