Terugblik Alzheimer Café Bunnik 12.12.2019

Het onderwerp vanavond is muziek en muziektherapie bij dementie. Andrea Liebrand, muziektherapeut, is onze spreker vanavond.

Ze begint met een rondje inventariseren onder de bezoekers. Wie zingt in een koor, of speelt een muziekinstrument, of heeft dat vroeger gedaan?

De meeste handen gaan omhoog, vooral de zangers blijken goed vertegenwoordigd. Vlak voordat we begonnen heeft Andrea gevraagd op een briefje te schrijven van welke muziek je vrolijk wordt. Ze laat wat van de opgegeven stukken horen. Die variëren van “Hoog, Sammy, kijk omhoog” tot een stuk van Bach. Ook laat ze een fragment van Enya horen en vraagt wat dit oproept bij mensen. Iedereen herkent er wel iets rustgevends in, het roept bij de een het gevoel op van de sauna, de ander doet het denken aan lopen op een grote vlakte.

Wat Andrea helder probeert te maken is dat muziek iets met je doet, met je emotie, maar dat het voor iedereen anders kan zijn. Een van de bezoekers geeft aan eigenlijk niet zoveel met muziek te hebben, “geef mij maar lekker rust aan mijn hoofd”, zegt ze. En dat kan natuurlijk ook. 

Muziek is training voor de hersenen

Je zou het misschien niet meteen denken, maar door muziek moeten je hersenen aardig aan het werk. Je gehoor moet aan het werk, je gaat aan de slag met wat je hoort, ritme onderscheiden en toonhoogte, vind je het mooi, of juist niet?
Zonder dat je het in de gaten hebt ben je best druk bezig. Dat geldt nog meer als je samen gaat zingen. Je stemt af op elkaar, moet zorgen dat je de tekst, het ritme en de juiste toonhoogte te pakken hebt. Combineer je dit met het spelen van een instrument dan worden je hersenen nog meer geactiveerd. Er worden als het ware bepaalde banen aangelegd in de hersenen, verbindingen aangebracht. Als je dit in je jeugd hebt gedaan profiteer je daar op latere leeftijd nog van.

Eigenlijk geldt voor muziek hetzelfde als voor bewegen, het is gezond voor de hersenen, remt achteruitgang en je voelt je er vaak nog beter door ook. 

Een mooi voorbeeld uit de praktijk

Andrea vertelt een mooi voorbeeld uit haar eigen praktijk in het verpleeghuis. Er was een mevrouw die altijd erg onrustig/boos werd rond koffietijd. Ze kon niet of nauwelijks meer praten. Aan Andrea werd gevraagd of zij wellicht met muziek iets kon bereiken. Ze speelde in de huiskamer wat oude liedjes van vroeger en mevrouw kon die ondanks haar spraakproblemen wel mee zingen. Toen haar na afloop werd gevraagd of ze koffie of thee wilde, gaf ze aan dat ze thee wilde. Voorheen lukte dit niet en kreeg ze standaard koffie voorgeschoteld. De oorzaak van de onrust van mevrouw was mede dankzij de muziek opgelost. 

Aan het werk

Andrea zet ons aan het werk. Ze pakt haar gitaar en speelt en zingt twee liedjes door elkaar. De tekst van het ene liedje op de melodie van het andere. We herkennen “Stille nacht” en “De herdertjes lagen bij nachte”. Daarna husselt ze “Middenin de winternacht” en “Komt allen tezamen” door elkaar. Als je het eenmaal weet is het makkelijk, maar het vraagt echt wel even concentratie. Je hersenen worden op het verkeerde been gezet. 

Muziek doelgericht inzetten

Andrea waarschuwt dat de muzieksmaak van mensen kan veranderen met het ouder worden of door dementie of een andere hersenaandoening. Het kan voorkomen dat iemand die vroeger dol was op klassieke muziek, nu geniet van volksmuziek. Mogelijk komt dit omdat klassieke muziek veel complexer is dan volksmuziek en dat het niet meer lukt om dit goed te kunnen volgen. Het is belangrijk daar rekening mee te houden. Muziek kun je op verschillende manieren inzetten om het welbevinden van mensen te verbeteren. Probeer bij iemand die heel onrustig eens om zijn of haar favoriete muziek op te zetten. Of bij iemand die heel moeilijk kan inslapen zou een muziekkussen kunnen helpen. Dit is een hoofdkussen waar muziek in zit. 

Andrea vertelt dat ze, als muziektherapeut, zich altijd aanpast aan de groep en het tempo van de muziek aanpast aan de langzaamste zanger en ook de toonhoogte aanpast aan de groep. Zo kan ieder aangenaam mee zingen.

We zijn aan het einde gekomen van een leerzame avond en hebben meteen onze training voor vandaag te pakken. We bedanken Andrea hartelijk voor haar bijdrage. En volgende keer als we staan te zingen onder de douche of in het koor, of gewoon genieten van muziek in huis, bedenken we nog eens extra dat we eigenlijk heel goed bezig zijn. 

Samen met collega’s heeft Andrea Liebrand muziek uitgebracht die hierbij past. Die muziek is gratis bij Andrea op te vragen via haar website.

andrealiebrand.nl

 

Dit nieuwsbericht is gepubliceerd door