Terugblik Alzheimer Café Bunnik 13.02.2020

Gedragsveranderingen bij dementie en de gevolgen voor de relatie

Sabine Semel, gezondheidszorgpsycholoog, vertelt ons vanavond over veranderend gedrag bij dementie en wat voor invloed dat kan hebben op de relatie. Wat zijn mogelijkheden in de omgang met mensen met dementie en hoe komt gedrag tot stand? Dat zijn vragen waar ze vanavond verder op in gaat. 

Omgeving

Een belangrijke factor die invloed heeft op gedrag is de omgeving. Een grote ruimte heeft een ander effect op gedrag dan een kleine ruimte. Ieder mens neemt de situatie op z’n eigen manier waar, dat doen we in ons hoofd en dat roept een gevoel op. Dat stuurt vervolgens ons gedrag. Hoe iemand reageert is afhankelijk van persoonlijkheid, van je levensloop en ook van je lichamelijke en geestelijke toestand. 

Gedrag en dementie

De zintuigen van mensen met dementie worden minder scherp. De duiding die ze aan situaties geven verandert omdat hun denken verstoort raakt. Daardoor doen ze soms onjuiste aannames. Ook het gevoel verandert, hun rem verdwijnt waardoor ze bijvoorbeeld eerder huilen of boos zijn. Deze ontwikkelingen leiden tot ander gedrag dan we gewend waren. 

Veel voorkomende veranderingen die we zien zijn:

  • Apathie (verminderd initiatief en lusteloosheid)
  • Depressie
  • Angst
  • Agitati
  • Verminderde eetlust
  • Slaapstoornissen

En zo is er nog een aantal. Het kan ook voorkomen dat iemand juist heel euforisch wordt. 

Voor de relatie betekent dit dat er sprake kan zijn van:

  • Verwijdering, doordat iemand verandert
  • Rolverandering, er is sprake van afhankelijkheid van de een ten opzicht van de ander
  • Verlies van zingeving doordat de interesse in hobby’s bijvoorbeeld kan verdwijnen
  • Verlies van intimiteit/nabijheid

Voor mantelzorgers dreigt verlies van sociale contacten. Uit onderzoek onder mantelzorgers blijkt dat ze zich twee keer zo eenzaam voelen sinds de diagnose (dementiemonitor). Het is dan ook belangrijk om het netwerk te onderhouden, kijken hoe je het met elkaar kunt doen. Ook lotgenotencontact in het Alzheimer Café kan zinvol zijn. Het helpt! Aldus Sabine. 

Apathie

Van de verschillende vormen van gedragsverandering horen we van mantelzorgers dat ze apathie het moeilijkste vinden. Deze gedragsverandering zou goed een van de eerste signalen kunnen zijn. Waarom wil iemand niet meer?
Sabine geeft een aantal tips om hiermee om te gaan:

  • Zorg voor structuur in de week. Vaste activiteiten en schrijf ze ook op in een agenda of op een kalender.
  • Doe een beroep op naasten, vrienden, kennissen of vrijwilligers om iets te ondernemen.
  • Samen het huishouden doen, kleine klusjes. Voordoen is daarbij belangrijk.
  • Probeer regelmatig te bewegen en zorg voor voldoende daglicht. Dat is goed voor het slaap- waakritme.
  • Spelletjes spelen of muziek luisteren. 
  • Samen erop uit gaan. Dat kan ook heel goed een stukje rijden zijn. 
  • Probeer aan te sluiten bij de interesses van iemand met dementie. 
  • Maak een levensboek of fotoalbum. 
  • Betrek kinderen of dieren. Je ziet steeds weer dat dit iets met mensen doet. 
  • Niet vragen maar doen. Dus niet zeggen zullen we, maar: kom we gaan! Hier is een kort filmpje van op Youtube onder de titel Tip van Tinus.
  • Geef de ander een compliment en laat weten dat je hem of haar waardeert.
  • Richt de huiskamer levendig in met herkenbare spullen die uitnodigend zijn, de zintuigen prikkelen. Leg bijvoorbeeld een fotoboek al open op tafel. 
  • Maak een rommeldoos die men kan inpakken en uitpakken. Dat kan ook een knopendoos of naaidoos zijn. 
  • Hang een duidelijke klok op, bij voorkeur analoog. 

Sabine staat ook nog even stil bij de gedragsverandering achterdocht. Ze onderbouwt haar verhaal met vele voorbeelden en uit de zaal, die wederom erg goed gevuld is, komen veel verschillende soorten vragen. Er is tijd tekort. 

Tot slot adviseert Sabine ons een aantal informatiebronnen/professionele hulpbronnen te raadplegen:

  • edomah.nl. Dit programma is een bewezen effectieve ergotherapierichtlijn voor diagnostiek en behandeling van oudere cliënten met dementie. 
  • Het mobiel geriatrisch team in de regio. 
  • “Samen verder na de diagnose dementie”, een methodiek van het Trimbos instituut. 
  • De online cursus Isupport voor mensen die zorgen voor een naaste met dementie. De cursus is bedoeld om beter met de dagelijkse zorg voor je naaste om te gaan. mantelzorgersdementie.nl.

Met veel dank aan Sabine Semel, gevuld met kennis en met een rugzak vol nuttige tips gaan we naar huis.  

 

Dit nieuwsbericht is gepubliceerd door